بنام خدا ویژگی های معلّم برای افزایش انگیزه ی پیشرفت
1- الگودهی :نگرش ها و با ورها ی معلّم درباره ی تدریس و یادگیری در کلاس ، قویاً از طریق چگونگی الگو دهی او ، به دانش آموزان منتقل می شود . همه می دانیم که رفتار معلّم ، وبه عبارتی « الگوی رفتاری معلّم » به خودی خود تاثیر مهمی بر رفتار دلنش آموزان دارد .اگر معلّم نسبت به مطالبی که تدریس می کند بی علاقگی و بی رغبتی نشان دهد ، ایجاد انگیزه در شاگردان عملاً غیرممکن خواهد بود . بر عکس نیز ،کسالت آورترین مطالب می تواند برای دانش آموزان مطبوع و جالب باشد ،اگر معلّم « علاقه مندی » خودرا نسبت به آن ها به نمایش بگذارد(کریمی،1385،ص:182)
2- علاقه مندی : علاقه مندی و دلسوزی معلّم ،به عنوان یک الگو ، تاثیر بسیار مثبتی در جلب علاقه ی شاگرد ان به درس دارد . این علاقه مندی ،هم از طریق رفتار های کلامی و هم از طریق رفتار های غیر کلامی به شاگردان منتقل می شود . بتن کورت و همکاران (1983)بیان می کنند که اگر معلّمان بخواهند،می توانند علاقه مندی خود را ،از طریق برنامه ریزی آگاهانه برای انتقال علایق خود به مطالبی که تدریس می کنند ، افزایش دهند؛ حاصل این کار بار آمدن دانش آموزانی با توجّه و علاقه مند است (کریمی،1385،ص:183) . در واقع به نظر این پژوهشگران ، علاقه مندی ویژگی حاضر و آماده ی نیست که در همه ی معلّمان به یکسان وجود داشته باشد بلکه هر معلّمی باید به روش خاص خود و با بر نامه ریز ی بکوشد بر علاقه مندی خود بیفزاید.
3- گرما بخشی و هم حسّی: منظور از گرما بخشی و هم حسّی این است که معلّم نشان دهد برای شاگرد ان خود به عنوان انسان اهمیّت قایل است. دقیق تر بگوییم؛هم حسّی عبارت است از قابلیّت های معلّم برای فهم چگونگی احساسات شاگردان خود ،دیده گاه های آنان،و پایگاهی که در جامعه دارند . غالباً محققان داشتن هم حسّی را یکی از ویژگی های معلمان اثر بخش وانگیزش آفرین می دانند .تحقیقات نشان داده است که گرما بخشی ،هم حسّی و دوستانه رفتار کردن صفاتی هستند که بیش تر ازهرویژگی دیگری بانگرش مثبت شاگرد ان هم بستگی دارد. حتی کودکان دبستانی هم می توانند تفاوت در میزان گرمی و هم حسّی معلّمان خود را تشخیص دهند . بهترین راهی که معلّم می تواند گرمی و هم حسّی خود را منتقل کند وقت گذاری و صرف زمان است . با این که معلمان ممکن است خیلی گرفتار باشند ،اختصاص دادن چند دقیقه وقت برای گوش دادنبه گفته های دانشآموزان وشنیدن درد دل های آن ها اثرات پایداری بر نگرش کلی آنها نسبت به معلم ومدرسه خواهد داشت . پرسیدن حال یک مادر بیمار ،یا تولد نوزادی درخانواده ی شاگرد ،یا یک اظهار نظر معمولی درباره ی لباس شاگرد ،هم حسّی و توجّه معلم را نسبت به او نشان می دهد .این امر به ویژه در مورد شاگرد ان دارای مشکلات سازگاری صادق است . معلمان اثر بخش ، غالباً کسانی هستند که با دانش آموزان خود روابط شخصی بر قرار می کنند و با آنها کار می کنند و مسئولیّت شخصی برای رشد وپیشرفت تحصیلی شاگردان را می پذیرند.
4- انتظارات: انتظارات معلم از چگونگی رفتار وپیشرفت درسی دانش آموز، به شکل طریقی،هر روز درکلاس به دانش آموزان منتقل می شود. این انتظارات هم به صورت کلامی و هم به صورت غیر کلامی انتقال می یابد و جوّ کلاس ، انگیزش دانش آموزان ونهایتاً یادگیری آن ها را تحت تاثیر قرار می دهد . شواهد قابل توجهی وجود دارد که نشان می دهد انتظارات معلمان واقعاً ادراک ها وپیشرفت تحصیلی شاگردان تحت تاثیر قرار می دهد . باور داشتن معلم به این که دانش آموزانش می توانند یاد بگیرند و یاد خواهند گرفت (امیدواری یا انتظارات مثبت معلم)متغیر کلیدی است که معلمان توانا را از معلمان ناتوان و ناکارآمد متمایز می کند.
منبع : رشد معلّم آذرماه 1388
روش های انگیزشی
سه نمونه از روش هایی را که معلم می تواند برای ایجاد انگیزش در دانش آموزان به کار گیرد در زیر بیان می کنیم.
1 – بیان هدف های آموزی مورد انتظار در آغاز درس: پژوهش های انجام شده است که یادگیرندگانی که از هدف های درس یا ماده ی آموزشی مربوط مطلع نمی شوند ، به خوبی ان دسته از یاد گیرندگانی که معلم پیش از آغاز درس دقیقا ً به انها می گوید که چه انتظاراتی از انها دارد در پیشرفت درسی موفق نمی شوند. از این جهت معلمان باید در ضمن دادن هدفهای آموزشی به یاد گیرندگان ، نسبت به نتایج یادگیری انتظارات مثبتی در انها ایجاد کنند. به عبارت دیگر معلم در شروع درس، هم چون یک مربی کوهنوردی ، باید هدف را چنان روشن و برجسته برای دانش آموزان بیان کند که در انها علاقه مندی لازم را نسبت به یادگیری به وجود آورد.
2- استفاده از تشویق های کلامی : استفاده از کلماتی چون خوب! عالی! و مرحبا! پس از عملکرد درست دانش آموزان از تدابیر موثر انگیزشی است. موثرترین تشویق ان است که به رفتار و عملکرد دانش آموز وابسته باشد. علاوه بر اظهارات شفاهی، تشویق های کتبی در ورقه ی امتحانی و دفترچه ی تکلیف دانش آموزان بر یادگیری آنان اثرمثبت دارد . وقتی معلم به خود اندکی زحمت می دهد و در دفترچه ی تکلیف دانش آموزان اظهاراتی تشویق آمیز می نویسد ، این اظهارات بر کوشش ، دقت، نگرش یا هرچه سبب افزایش یادگیری دانش آموزان می شود تاثیر چشم گیری بر جای می گذارد . ناگقته نماند که این اظهارات تشویق آمیز می تواند حتی در مورد دانش آموزان بزرگ سال در دبیرستان و تربیت معلم نیز مصداق داشته باشد و منحصر به دانش اموزان خرد سال نیست.
۳- استفاده از آزمون ها و نمرات: از آنجا که نمره هایی که معلم می دهد ارزش انگیزشی زیادی برای دانش آموز دارد معلم می تواند با اجرای مکرر آزمون ها سطح انگیزشی یاد گیرندگان را بالا ببرد. با این حال نکته ای که باید در رابطه با آزمون ها و امتحانات مختلف در نظر گرفت این است که از ازمون ها و نمرات باید به عنوان وسیله ای برای دادن باز خورد به دانش آموزان ، در رابطه با نحوه ی عملکرد و میزان یاد گیری شان استفاده نمود نه به عنوان وسیله ای جهت ارعاب و تنبیه.
منبع: رشد معلم_آذر ماه 88